Türkiye’de Rüzgarlar ve oluşumları, ülkemiz rüzgarlar açısından özellikle çanakkale boğŸazı çevresi ve ülke genelinde yerel ve genel rüzgarların etkilerine sahip bir rüzgar ülkesidir.
Rüzgar tanımı :
Rüzgar bölgeler arasındaki hava basıncına farklılıklara dayanan vebasıncın yüksek olduğu yerlerden alçak basınçlara doğŸru yatay olarak hareket eden hava hareketidir. Misal olarak olarak balkon kapısını soguk bir vakitte açtıgınız zaman oda sıcaklığı ile dışarının ısısı farkından dolayı bir hava hareketi oldugunu göreceksiniz işte bu hava harektine rüzgar adı verilmektedir. Yani birbirine yakın iki merkezde sıcaklık farkı oluşması durumunda harekete geçen hava akımına verilen ad rüzgarın esmeye başlamasıdır.
Şimdi isteseniz gelin rüzgarı etkileyen faktörleri inceleyelim ve türkiye de görülen rüzgar tiplerine bakalım..
RÜZGARIN HIZINDA ETKİLİ FAKTÖ–RLER;
1.BASINÇ FARKI

Basınç farkı arttıkça rüzgarın hızı ve şiddeti de artar.
2.BASINÇ MERKEZLERİ ARASINDAKİ YATAY UZAKLIK
Basınç farkı eşit ise, yatay mesafede yol uzadıkça sürtünme artar,hız azalır. Bundan dolayı izobarların sık geçtiği yerde rüzgarın hızı fazla iken , seyrek geçtiği yerde hız azdır.

3.YER ŞEKİLLERİ
Yer şekilleri rüzgara yön verirken , aynı zamanda hızını da etkilerler. Ö–r. Engebeli bir alanda rüzgar engelin gerisinde daha yavaş eser. Dar bir vadiden geçerken, sıkışır,sürtünme alanı daralır,hızı artar.
4.DÖœNYANIN EKSENİ ÇEVRESİNDEKİ HAREKETİ
Dünyanın dönüş hızının arttığı alanlarda rüzgarlar daha fazla sapmaya uğŸrar.Yolu uzar ,hızı azalır.

RÜZGARLARIN ESME YÖ–NÜœNÜœ ETKİLEYEN FAKTÖ–RLER
1.Basınç merkezlerinin konumu: Rüzgarlar her zaman yüksek basınçtan alçak basınca doğŸru eserler.
2.Dünyanın ekseni çevresindeki hareketi:Bu hareketten dolayı rüzgarlar K.Y.K.’ de sağŸa, G.Y.K. ‘ de sola doğŸru saparak eserler
3.YER ŞEKİLLERİ
SıradağŸlar, boğŸazlar, derin ve uzun vadiler rüzgarların gerçek yönlerini değŸiştirirler.
Rüzgarlar yatay yönde yer şekillerinin uzanış doğŸrultusuna uygun eserler. Rüzgarlar boğŸaz vevadide belirli bir doğŸrultudadaha fazla eserken, engebesiz alanlarda ise;bütün yönlerden az-çok eşit eser.

Bir yerde rüzgarın esme sıklığını gösteren diyagrama rüzgar frekans gülü denir.
Rüzgar frekans gülüne bakarak ; yer şekillerinin uzanış doğŸrultusu ve hakim rüzgar yönü hakkında bilgi elde edilebilir.
Herhangi bir yerde rüzgarın yıl içinde en fazla estiği yöne hakim rüzgar yönü denir.
RÜZGAR ÇEŞİTLERİ;
A-) SÖœREKLİ RÜZGARLAR;

ALİZE RÜZGARLARI
30 ° enlemlerindeki Dinamik Y.B. alanlarından Ekvatoral A.B alanına doğŸru esen rüzgarlardır.
DoğŸu yönlü oldukları için Tropikal Kuşak karalarının doğŸusuna sürekli olarak yağŸış bırakırlar.
Ekvatorda yükselerek üstten 30 ° enlemlerine doğŸru esen rüzgarlara Ters Alizeler denir. Bu rüzgarlar dönenceler civarında alçalarak çöllerin oluşmasına neden olurlar.
BATI RÜZGARLARI
30 ° enlemlerindeki Dinamik Y.B. alanlarından 60 ° enlemlerindeki Dinamik A.B. alanlarına doğŸru esen rüzgarlardır.
Batı yönlü olduklarından Ilıman Kuşak karalarının batısına sürekli bol yağŸış bırakırlar.
KUTUP RÜZGARLARI
Kutuplardaki Termik Y.B alanlarından 60 ° enlemlerindeki Dinamik A.B merkezlerine doğŸru esen rüzgarlardır.
60 enlemlerinde Batı Rüzgarları ile karşılaşarak cephe oluşumuna neden olurlar.
Sürekli rüzgarlar yıl boyunca aynı yönde eserler ve okyanus akıntılarına neden olurlar.
B-) MUSON ( MEVSİMLİK ) RÜZGARLARI
Birbirine komşu kıta ve okyanusların mevsimlik ısınma farkından doğŸan rüzgarlardır. Yazın denizden karaya, kışın karadan denize doğŸru esen devirli rüzgarlardır.
Kış Musonu: Kış mevsiminde daha soğuk olan karalarda yüksek basınç alanı oluşur. Denizler ise karalara göre daha sıcak olduğundan alçak basınç alanı durumundadır. Bu basınç farkından dolayı karadan denize doğŸru rüzgarlar eserler. Bu rüzgarlara Kış Musonları adı verilir.
Kış Musonları kara kaynaklı olduğu için soğuk ve kurudurlar .YağŸış getirmezler.
Yaz Musonu: Yaz mevsiminde karalar üzerinde alçak basınç alanı, denizler üzerinde yüksek basınç alanı oluşur. Bu basınç farkından dolayı okyanuslar üzerinden , karalar üzerine doğŸru rüzgarlar eserler. Bu rüzgarlara Yaz Musonu denir.
Deniz ve okyanuslardan kaynaklandıkları için bol nem taşırlar ve geçtikleri yerlere de bol yağŸış bırakırlar.
Not: Dünyanın en fazla yağŸış alan yeri Muson Asya’sında Çerapunçi (Hindista’nın K.DoğŸusundadır. Yıllık ortalama 12.000 mm yağŸış alır.) dir.

Görüldüğü yerler: Güney ve Güneydoğu Asya, Avustralya’nın kuzeyi , DoğŸu Afrika’da Madagaskar adası çevresi, Meksika ve Gine Körfezi kıyılarıdır.
Not: Etkili olduğu adalara sürekli olarak denizler üzerinden geldiği için bütün yıl boyunca yağŸış bırakırlar. ör.; Endonezya ve Malezya
C-) YEREL RÜZGARLAR;
MELTEMLER
Günlük sıcaklık ve basınç farkından doğŸarlar. Hızları azdır. Etki alanları dardır (25-30 km). İklim üzerinde hiçbir etkisi yoktur. Sadece deniz meltemi denizden geldiği için havayı biraz serinletir.
Kara-Deniz Meltemleri
Kara ve denizlerin günlük ısınma farkı sonucu oluşurlar.
Gündüz deniz meltemi, gece kara meltemi oluşur. Ege kıyılarında yazın öğleden sonra denizden esen İmbat rüzgarı deniz meltemine örnektir.
NOT
Deniz meltemi kısa mesafelerden sıcak karaya doğŸru estiği için yağŸış bırakmaz. Sadece havayı serinletir.

DağŸ ve Vadi Meltemi
DağŸ ve vadilerin farklı ısınması sonucu oluşurlar. Bunda nem oranlarının farklı olması etkilidir.
DağŸlarda nem oranı az olduğundan vadi ve ovalara göre daha erken ısınır, daha erken soğŸur. Gündüz vadi meltemi, gece ise dağŸ meltemi olur.
NOT: Muson rüzgarları ile meltem rüzgarları arasındaki benzerlik devirli olmalarıdır.
SICAK YEREL RÜZGARLAR
Föhn Rüzgarları
Bir dağŸ yamacını aşarak diğer yamaçtan aşağı doğŸru esen rüzgarın sıcaklığı artar. Çevrede nem açığı oluşur. Bitkilerde kurutucu etki yapan bu tip rüzgarlara Föhn rüzgarları denir.
Bu rüzgarların oluşmasında yer şekilleri etkilidir.
Rüzgarlar geldikleri yerin sıcaklığını gittiği yere taşırlar. Föhn rüzgarları bu genellemeye uymaz.
Türkiye’de daha çok Kuzey Anadolu dağŸları ile Toros dağŸlarında etkilidir. Dünya üzerinde ise en fazla İsviçre Alplerinde görülür.

Sirokko: Büyük Sahradan İtalya’nın güneyine doğŸru esen sıcak ve kuru rüzgardır. Akdeniz’den geçerken nem aldığından İtalya’nın güney kıyılarına yağŸış bırakır.
Hamsin: Libya ve Mısır’dan Akdeniz’in doğŸusuna doğŸru esen sıcak ve kuru rüzgardır.
Yurdumuzda ise; G.DoğŸudan gelen Samyeli (Kesişleme), güneyden gelen Kıble ve G.Batıdan gelen Lodos rüzgarları sıcak yerel rüzgarlardandır
SOĞUK YEREL RÜZGARLAR
Mistral: Kışın ve ilkbaharda Fransa’dan Akdeniz’e doğŸru esen soğuk rüzgardır.
Bora: Dalmaçya kıyılarının gerisindeki dağŸlardan Akdeniz’e doğŸru esen soğuk rüzgardır.
Krivetz: Romanya’dan Karadeniz’e doğŸru esen soğuk rüzgardır.
Ayrıca Türkiye’de K.Batıdan esen Karayel, Kuzeyden esen Yıldız ve K.DoğŸudan esen Poyraz rüzgarları soğuk rüzgarlara örnektir.
Etezyen:Ege kıyılarına yazın kuzeyden esen soğuk rüzgardır. Asor Y.B etkisiyle oluşur.
TROPİKAL RÜZGARLAR
Tropikal kuşakta ani basınç düşmesi ile oluşan çok şiddetli rüzgarlardır. Bu rüzgarlara Hurricane, Tornado, Kasırga,Hortum gibi isimler verilir.

TÜœRKİYE’€™DE Görülen RÜZGAR Çeşitleri
Türkiye Batı rüzgarları kuşağındadır.Ancak yer şekillerinden dolayı bu rüzgarların etkisi görülmez. Yurdumuz daha çok yerel rüzgarların etkisindedir.
türkiyede görülen yerel rüzgarlar